Chirurgiczne historie

Autorytety, ciekawostki i najważniejsze wydarzenia, które zmieniły lub aktualnie zmieniają bieg historii chirurgii. Na naszym blogu znajdziesz wszystko co powinieneś wiedzieć, zanim wykonasz pierwsze cięcie i popełnisz pierwszy szew na żywym organizmie. Bądź na bieżąco z treściami, które dla Ciebie przygotowujemy - już niedługo kolejne materiały.

Jan Mikulicz-Radecki

Wszechstronny chirurg
jan mikulicz-radecki

Studia i specjalizacja

Jan Antoni Mikulicz-Radecki urodził się 16 maja 1850 w Czerniowcach, na terenie dawnych Austro-Węgier. Jego ojciec chciał, aby syn wybrał studia prawnicze Akademii Orientalistyki, jednak Jan wybrał studia medyczne w Wiedniu, które rozpoczął w październiku 1869 roku. W rezultacie Mikulicz przestał otrzymywać od ojca środki finansowe przeznaczone na zapewnienie dalszej edukacji. Spowodowało to, że świeżo upieczony student medycyny musiał sam zarabiać na swoje wykształcenie, udzielając lekcji niemieckiego i gry na fortepianie.

W marcu 1875 roku Jan Mikulicz zdał egzamin państwowy i uzyskał stopień doktora wszechnauk lekarskich (Medicinae Universae Doctor). Następnie zdecydował się na specjalizację z chirurgii, którą rozpoczął w II Klinice Chirurgicznej Theodora Billrotha, w charakterze wolontariusza. Początkowo Billroth odradzał Mikuliczowi podjęcie zawodu chirurga, sugerując się kondycją mężczyzny - Mikulicz był niski i szczupły. Mikulicz, kierując się radą Billrotha, kilka razy odwiedził I Klinikę Chorób Kobiecych, szybko jednak wrócił do chirurgii.

Przez pierwsze trzy i pół roku pracy w klinice chirurgicznej do obowiązków Mikulicza należało m.in. badanie i obserwacja chorych, pisanie historii chorób czy podawanie instrumentów do operacji. Dopiero po tym czasie zaczął on być dopuszczany do przeprowadzania większych operacji w asyście Billrotha lub starszego asystenta.

Kariera uniwersytecka 

W latach 1882–1887 Mikulicz objął kierownictwo na Katedrze i Klinice Chirurgicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Opracował wtedy sposób wykonania pyloroplastyki (1896 r.) oraz przygotował referat na zjazd przyrodników w Magdeburgu (1895 r.), w którym, jako jeden z pierwszych na świecie, w oparciu o własny materiał, wskazywał na konieczność operacji w przebiegu zapalenia otrzewnej

W 1887 roku Mikulicz przyjął ofertę katedry chirurgii w Królewcu i opuścił Kraków. Właśnie tam, podczas trwającego 3 lata pobytu, opisał chorobę Mikulicza-Radeckiego, znaną dzisiaj jako zespół Sjögrena.

W 1890 roku Mikulicz przeniósł się do Wrocławia, gdzie objął kierownictwo katedry chirurgii tamtejszego uniwersytetu. To w tym mieście opracował technikę resekcji żołądka (Kronleina i Mikulicza) a także współuczestniczył w rozwoju torakochirurgii, biorąc udział w stworzeniu komory podciśnieniowej Sauerbrucha.

Osiągnięcia

Mikulicz zajmował się większością działów chirurgii: chirurgią przewodu pokarmowego, chirurgią plastyczną, chirurgią dziecięcą, neurochirurgią; był pionierem chirurgii klatki piersiowej; pomagał również w rozwoju takich dziedzin zabiegowych jak: ortopedia, urologia, laryngologia i ginekologia. Niemniej, jego ulubioną dziedziną pozostawała chirurgia przewodu pokarmowego.

Jan Mikulicz jako pierwszy na świecie dokonał zszycia pękniętego wrzodu żołądka oraz plastyki odźwiernika, zwanej dzisiaj pyroloplastyką Heinekego-Mikulicza. Wprowadził metodę śródoperacyjnego poszerzania zwężonego wpustu przełyku. Był również pionierem metody wziernikowania przełyku i żołądka. Udoskonalił metodę dwuetapowego wycięcia segmentu okrężnicy wraz z guzem (operacja Paula-Mikulicza). Opracował także metodę chirurgicznego leczenia całkowitego wypadnięcia odbytnicy.

Był pomysłodawcą i konstruktorem wielu narzędzi chirurgicznych takich jak skoliozometr, kleszcze harpunowate (tzw. kleszcze Mikulicza) czy uciskadło Mikulicza.

Wśród wielu osiągnięć lekarza podkreślić możemy również udoskonalenie antyseptyki (wprowadzenie jodoformu) i aseptyki (bawełniane rękawiczki operacyjne). Prawdopodobnie to właśnie Jan Mikulicz-Radecki jako pierwszy stosował bawełniane maski zasłaniające usta i nos. Ponadto, wprowadził do lecznictwa maść zawierającą roztwór azotanu srebra, która jest nadal stosowana w leczeniu trudno gojących się ran oraz jako skuteczny lek przeciwbakteryjny.

Pasje

Mikulicz świetnie grał na fortepianie. Podczas przyjęć organizowanych w Wiedniu Billroth, Mikulicz i słynny kompozytor Johannes Brahms często wspólnie zabawiali pozostałych gości swoją grą. 

Jan Mikulicz-Radecki był niezwykle utalentowanym chirurgiem, niestety, przedwczesna śmierć przerwała jego karierę - w 1904 roku sam rozpoznał u siebie guz nadbrzusza, który okazał się nieoperacyjnym rakiem żołądka. Pomimo tego, pozostaje on jednym z najbardziej wpływowych chirurgów XIX wieku.