Chirurgiczne historie

Autorytety, ciekawostki i najważniejsze wydarzenia, które zmieniły lub aktualnie zmieniają bieg historii chirurgii. Na naszym blogu znajdziesz wszystko co powinieneś wiedzieć, zanim wykonasz pierwsze cięcie i popełnisz pierwszy szew na żywym organizmie. Bądź na bieżąco z treściami, które dla Ciebie przygotowujemy - już niedługo kolejne materiały.

Józef
Babiński

Pionier neurochirurgii

Francuski geniusz z polskimi korzeniami

Józef Babiński, jeden ze sławniejszych neurologów na świecie oraz pionier neurochirurgii, urodził się w 1857 roku w Paryżu. Był synem polskich imigrantów. Aleksander i Henryka Babińscy posłali swoje dzieci, Józefa i Henryka, do polskiej szkoły średniej, podtrzymując patriotyczne tradycje. W 1879 roku młodszy Józef ukończył studia medyczne na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Paryskiego i szybko objął etat interna w Szpitalu Paryskim. Doświadczenie zdobywał między innymi pod okiem wielkiego neurologa Alfreda Vulpiana, znanego z przełomowych badań nad nadnerczami i opisania stwardnienia zanikowego bocznego.

Z pewnością współpraca z Vulpianem stanowiła fundamenty osiągnięć neurologicznych Babińskiego. Zaledwie 6 lat po podjęciu stażu pod okiem zasłużonego profesora, Babiński otrzymał tytuł doktora medycyny dzięki przedstawieniu pionierskiej pracy na temat stwardnienia rozsianego. W tym samym roku los pokierował go do szpitala w Salpetriere, gdzie został asystentem Jeana-Martina Charcota, ówczesnego kierownika kliniki neurologicznej. Owocami ciężkiej pracy Babińskiego było pasmo sukcesów – został mianowany pierwszym asystentem Charcota, a w 1890 roku, na podstawie egzaminów konkursowych, uzyskał stopień ordynatora szpitali paryskich. Niestety, poróżnienie i rywalizacja zawodowa z medykiem Charlesem Bouchardem nie pozwoliły Babińskiemu wspinać się dalej po szczeblach kariery naukowej, gdy w 1892 roku stał się ofiarą personalnych intryg podczas egzaminów na francuski tytuł docenta. Kontynuował jednak rozwój akademicki, wykładając na prywatnych kursach z dziedziny neurologii, które cieszyły się ogromną, międzynarodową renomą.

Osiągnięcia naukowe i odruch Babińskiego

Bohater naszej historii w ciągu swojej kariery naukowej wykazał się niezwykłym dorobkiem publikacji – spod jego pióra wyszło około 300 autorskich prac. Doktor za fundament neurologii uważał dokładne poznanie i badanie objawów neurologicznych, a także skrupulatne rozróżnienie ich na odruchy fizjologiczne i patologiczne. Najbardziej znany jest z opisania objawu obwołanego jego nazwiskiem: objawu Babińskiego (Babiński sign,  Babiński reflex). W trakcie drażnienia tępym przedmiotem (na przykład młotkiem neurologicznym) skóry bocznej powierzchni podeszwy stopy dochodzi do odruchowego zgięcia grzbietowego palucha. W swojej krótkiej publikacji, złożonej w 1896 roku w Paryskim Towarzystwie Biologicznym, Babiński opisał sposób wywoływania patologicznego odruchu i powiązał go z uszkodzeniem drogi piramidowej i ośrodkowym niedowładem spastycznym. Do dziś objaw Babińskiego należy do podstaw badania neurologicznego.

Sporą część swojej pracy naukowej doktor poświęcił także zaburzeniom móżdżkowym. W swojej publikacji z 1913 roku przedstawił schemat różnicowania patologii móżdżkowej od przedsionkowej, nadal aktualnej w dzisiejszych czasach. Do jego kolejnego osiągnięcia naukowego należy zaproponowanie metody diagnostyki kiły układu nerwowego poprzez badanie reakcji źrenic na światło. Udowodnił, że brak tego odruchu jest patognomonicznym objawem neurosyfilisu, razem ze zmianami w aorcie i mięśniu sercowym – na jego cześć patologie te nazwano zespołem Babińskiego. Nie znając jeszcze etiologii choroby, był jednym z pierwszych propagatorów leczenia wiądu rdzenia przy pomocy leków przeciwkiłowych.

Przysłużył się również dla rozwoju neurologii, badając takie zespoły jak zwyrodnienie tłuszczowo – płciowe w guzach przysadki (zespół Babińskiego – Frohlicha), czy też zespół uszkodzenia rdzenia, na który składają się porażenie połowicze przeciwstronne, niedoczulica w zakresie tułowia i kończyn i zespół Hornera (zespół Babińskiego – Nageotte’a). Prowadził też badania nad obwodowym układem nerwowym i „odruchem paraliżu” w czasie I Wojny Światowej. Opisał także pojęcie anozognozji – niemożności uświadomienia sobie własnej choroby w wyniku uszkodzenia kory mózgu.

Babiński, pod wypływem swojego mentora Charcota, interesował się też tematem z pogranicza neurologii i psychiatrii – histerią. W owych czasach wśród medyków panował spór o etiologię tego zaburzenia. Charcot usiłował znaleźć jego organiczne podłoże, jednak jego zdania nie podzielał Babiński, który był przekonany o przyczynie psychologicznej histerii. Ich duet i spory można porównać do innej, równie znanej pary naukowców – psychiatrów Freuda i Junga.

Na początku tekstu wspomnieliśmy o ogromnych zasługach Babińskiego w dziedzinie neurochirurgii. Nie sposób nie przytoczyć jego publikacji, które stanowią fundamenty tego obszaru medycyny. Genialny lekarz zaproponował między innymi nowatorski, odbarczający zabieg trepanacji czaszki. Ponadto, publikował wiele prac dotyczących guzów wewnątrzczaszkowych oraz wojennych uszkodzeń postrzałowych głowy. Zdecydowanie był jednym z pionierów francuskiej neurochirurgii.

Przerwa w pracy, związki z ojczyzną i ostatnie lata

Ciekawostką jest, że w grudniu 1922 roku, będąc ordynatorem szpitala de la Pitié, osiągnął wiek 65 lat i musiał zaprzestać praktyki lekarskiej, zgodnie z panującym ówcześnie prawem. Jednak dzięki pomocy przyjaciela, Henri Vaqueza, mógł praktykować prywatnie przez kilka następnych lat. Dzięki temu nadal rozwijał swoje umiejętności praktyczne, których nie da się nauczyć, studiując grube księgi w czasie przymusowej przerwy w pracy. Dziś, mając zestaw Szyję Szyję przy sobie, posiadamy komfort, jakiego Józef mieć nie mógł. Nawet w czasie przerwy od nauki możemy poprawiać technikę chirurgiczną i nabierać wprawy w zakładaniu prostych szwów.

Praktykując we Francji, Babiński nigdy nie zapomniał o kraju swoich przodków. Był członkiem wielu znamienitych towarzystw medycznych, brał udział w Zjazdach Neurologów Polskich, współtworzył i publikował w czasopiśmie Neurologia Polska, a także udostępniał polskim lekarzom możliwość pracy za granicą i publikacji we francuskich czasopismach. Jego genialne publikacje zostały również przetłumaczona na język polski.

Sam będąc wybitnym neurologiem, w ciągu ostatnich lat swojego życia nie uchronił się przed chorobą Parkinsona, która, tak jak wcześniej jego ojcu, przysporzyła Babińskiemu wielu cierpień. Został pochowany w Paryżu, mieście, które zawdzięcza mu tak wiele.

Dziedzictwo Babińskiego

Nieprzeciętny doktor przez całą swoją karierę medyczną za żelazną podstawę diagnostyki uważał dokładne badanie pacjenta. Wszystkie jego prace naukowe, niezwykle odkrywcze i merytoryczne, oparte były przede wszystkim na klinicznej obserwacji pacjenta i nieprzeciętnej logice rozumowania. Babiński nie był przeciwny nowoczesnym technologiom, jednak za podstawowe narzędzie swojej pracy uważał takie instrumenty, jak młotek neurologiczny, igły czy probówki z zimną i gorącą wodę. Pacjentów badał skrupulatnie, w milczeniu, często przez wiele godzin. Być może dlatego jest wspominany jako geniusz, ale budzący postrach i poważanie. Niewątpliwie jednak jest jednym z ojców obowiązującego do dzisiaj szczegółowego schematu wywiadu i badania neurologicznego, który wpajany jest młodym studentom medycyny jako podstawa opieki nad pacjentem. Oczywiście, każdy lekarz zna pojęcie „odruchu Babińskiego”, jednak francuski medyk z polskimi korzeniami przekazuje kolejnym pokoleniom ważniejszą lekcję – znajomość podstaw fizjologii i patofizjologii, idąca w parze z logicznym myśleniem i dokładnym badaniem to zawsze klucz do prawidłowej diagnozy.

Twój koszyk jest pusty.

Wróć do sklepu