Chirurgiczne historie

Autorytety, ciekawostki i najważniejsze wydarzenia, które zmieniły lub aktualnie zmieniają bieg historii chirurgii. Na naszym blogu znajdziesz wszystko co powinieneś wiedzieć, zanim wykonasz pierwsze cięcie i popełnisz pierwszy szew na żywym organizmie. Bądź na bieżąco z treściami, które dla Ciebie przygotowujemy - już niedługo kolejne materiały.

Sushruta

Ojciec chirurgii plastycznej
sushruta

Chirurgia plastyczna i ajurweda

Sushruta Samhita jest jednym z najważniejszych traktatów na temat chirurgii i medycyny, który przetrwał z czasów starożytnych. Przedstawia, oprócz technik chirurgicznych, takich jak laparotomia, rekonstrukcja nosa i przeszczepianie skóry, opisy anatomii, patofizjologii, a także opisuje właściwości lecznicze ponad 700 ziół. Dodatkowo, Sushruta Samhita nakazuje holistyczne traktowanie pacjenta i jest uważany za jeden z podstawowych tekstów Ajurwedy, czyli indyjskiej medycyny naturalnej. W VIII w. n.e. podręcznik został przetłumaczony na język arabski, a dopiero na początku XIX w. wydano pierwsze tłumaczenie łacińskie i niemieckie.

Najczęściej mówi się, że jej autor, Sushruta, żył w Indiach w okolicy 600 roku p.n.e., jednak wiele źródeł podaje, iż Sushruta Samhita mogło powstać między 1000 a 300 r.p.n.e. 

Złoty wiek chirurgii starożytnych Indii

Niewiele wiadomo o życiu samego lekarza. Sushruta prawdopodobnie nie jest jednak prawdziwym imieniem lekarza. Słowo to w dosłownym tłumaczeniu oznacza słynny. 

Pewne jest, iż żył w starożytnym mieście Kashi w okolicy rzeki Ganges w północnych Indiach, a uczył i praktykował na Uniwersytecie Benares. Lokalna ludność widziała w nim uzdrowiciela i mędrca, a studenci - doskonałego nauczyciela. 

Co ciekawe, anatomię poznawano przy użyciu zwłok ludzkich bez użycia skalpela. Martwe ciało zabezpieczano w klatce przed zwierzętami i wkładano do wody. Wraz z rozkładem, badano kolejne warstwy tkanek. W swoich tekstach Sushruta kładł nacisk na całościowe zrozumienie patofizjologii choroby. Od swoich uczniów wymagał co najmniej 6-letniej nauki medycyny zanim rozpoczynał omawianie technik chirurgicznych. Następnie adepci doskonalili swoje umiejętności chirurgiczne przy użyciu nie tylko zwierząt, ale także owoców i warzyw. Dopiero później, mogli rozpocząć wykonywanie zabiegów u ludzi. 

Sushruta, oprócz tak zaawansowanych procedur jak prostatektomia, usunięcie kamieni z moczowodu, cięcie cesarskie, laparotomia i postępowanie w przypadku niedrożności jelit, opisuje także prostsze zabiegi - ekstrakcje zębów, drenaż ropni i opracowanie ran. Dodatkowo w Sushruta Samhita znajdują się dogłębne analizy 12 rodzajów złamań i 6 typów zwichnięć, opisy podstawowych założeń nastawiania, trakcji, unieruchamiania i rehabilitacji. Podczas procedur chirurgicznych w celu znieczulenia pacjenta posługiwano się winem lub kannabinoidami. W tekście znajdują się również rozdziały poświęcone opisom narzędzi chirurgicznych wraz z danymi na temat ich wytwarzania i konserwacji.

Ojciec chirurgii plastycznej

W starożytnych Indiach, kryminalistów i kobiety oskarżone o zdradę, karano przez obcięcie nosa. Stąd rekonstrukcja nosa była zabiegiem wysoce pożądanym. Sushruta przedstawił zabieg rhinoplastyki przy użyciu części skóry wyciętej z czoła. Tej metody, zwanej metodą indyjską, używa się do dziś. Dodatkowo opisał kilka metod przeszczepiania płatów skórnych i kładł duży nacisk, by każdy operujący dążył do uzyskania dobrze zagojonej rany - dobrze ukrwionej, bez wybrzuszeń i o jednolitym kolorze. Tytuł ojca chirurgii plastycznej wydaje się więc jak najbardziej zasłużony. 

Oprócz przedstawienia dokładnych procedur chirurgicznych, w Sushruta Samhita można znaleźć wskazówki dotyczące opieki nad pacjentem przed operacją i po niej. W ostatnich latach coraz częściej mówi się o całościowym spojrzeniu na pacjenta. Coś, co mogłoby się wydawać nowością XXI w., zostało już opisane ponad 2.5 tysiąca lat temu. 

Na zakończenie, przytoczę oryginalny fragment wypowiedzi Franka Mcdowella z jego książki “The sourcebook of plastic surgery”:

Through all of Sushruta’s flowery language, incantations and irrelevancies, there shines the unmistakable picture of a great surgeon. Undaunted by his failures, unimpressed by his successes, he sought the truth unceasingly and passed it on to those who followed. He attacked disease and deformity definitively, with reasoned and logical methods. When the path did not exist, he made one.”


Jak sądzicie, czy Hipokrates byłby uznany za ojca medycyny, gdyby Sushruta Samhita został rozpowszechniony i przetłumaczony setki lat wcześniej?

Bibliografia: